Centrum
Terapeutyczne
Polka
Pomoc dla dzieci, młodzieży i dorosłych Diagnozy i terapie Wsparcie logopedyczne Pomoc psychologiczna Szkolenia i warsztaty
Na diagnozę ADHD składają się następujące elementy:
Badanie Psychologiczne
- Wywiad rozwojowy i rozmowa z rodzicami.
- Diagnoza możliwości intelektualnych (IQ) – IDS-2.
- Diagnoza deficytów i zaburzeń percepcyjnych (wzrokowych, słuchowych).
- Badanie koncentracji uwagi, impulsywności.
- Obserwacja dziecka.
Konsultacja ze Szkołą
- Opinia nauczyciela nt. funkcjonowania dziecka i trudności w nauce.
- Przeprowadzenie kwestionariusza ustrukturyzowanego wywiadu diagnostycznego (Conners-3).
- Najlepiej, aby informacji udzielił wychowawca lub inny nauczyciel znający dziecko dłużej niż pół roku.
Konsultacje Medyczne i Pedagogiczne
- Konsultacja Lekarska: (m.in. psychiatra dziecięcy, neurolog) – uzupełnienie diagnozy różnicowej.
- Badanie Pedagogiczne: W celu uzupełnienia diagnozy (analiza błędów w pisowni, czytaniu, zrozumieniu tekstu).
Badanie Psychologiczne: Szczegóły
Badanie obejmuje siedem kluczowych kroków:
- Wywiad Rozwojowy i Rozmowa z Rodzicami: Dotyczą przebiegu ciąży, porodu, rozwoju dziecka, jego aktywności, snu, chorób, kontaktów z rówieśnikami, problemów szkolnych i występowania podobnych objawów w rodzinie (CHAD, depresja, padaczka).
- Diagnoza Możliwości Intelektualnych: Określenie poziomu inteligencji (IQ) za pomocą testu IDS-2.
- Diagnoza Deficytów i Zaburzeń Percepcyjnych: Ocena percepcji wzrokowej i słuchowej.
- Badanie Koncentracji Uwagi: Ocena poziomu pobudzenia, przerzutności i ciągłości uwagi.
- Badanie Impulsywności: Ocena w obszarze impulsywność – refleksyjność.
- Obserwacja Dziecka: Ocena występowania triady objawów w zachowaniu (nadruchliwość, impulsywność, zaburzenia koncentracji), zmienności objawów w zależności od otoczenia, obserwacja w sytuacjach niepowodzenia i podczas dłuższego wysiłku umysłowego.
- Test Conners – 3: Narzędzie do diagnozy ADHD i zaburzeń współwystępujących.
Test Conners 3®
Służy do diagnozy ADHD i zaburzeń współwystępujących, takich jak zaburzenia zachowania i zaburzenia opozycyjno-buntownicze. Wiek osób badanych: dzieci i młodzież w wieku 6–18 lat.
Kluczowe Obszary Diagnozy
Test pozwala na ocenę:
- Nieuwagi.
- Nadaktywności/Impulsywności.
- Problemów z nauką.
- Trudności w zakresie funkcji wykonawczych.
- Agresji i trudności w relacjach z rówieśnikami.
Równoległe stosowanie wersji dla rodzica i dla nauczyciela pozwala na porównanie funkcjonowania dziecka w domu i w szkole. Specyficzny sposób przeliczania wyników pozwala na określenie prawdopodobieństwa (w procentach) występowania ADHD.
Skale Oceny Conners 3®
Kwestionariusze zawierają:
- Skale Treściowe: (Nieuwaga, Nadaktywność/Impulsywność, Problemy z nauką, Funkcje wykonawcze, Nieposłuszeństwo/Agresja, Relacje z rówieśnikami, Relacje z rodziną).
- Skale Kontrolne: (Wrażenie pozytywne, Wrażenie negatywne, Wskaźnik niespójności).
- Skale Objawowe DSM: (ADHD – deficyt uwagi, ADHD – nadaktywność/impulsywność, Zaburzenia zachowania, Zaburzenia opozycyjno-buntownicze).
- Dodatkowe Pytania: (pytania przesiewowe, pytania dotyczące nieprzystosowania, dodatkowe pytania otwarte).
Test MOXO – Obiektywna ocena uwagi
Test Moxo został zaprojektowany oraz wynormowany w taki sposób, by wspierać diagnozę w obszarze zaburzeń uwagi, czasu reakcji, impulsywności oraz nadaktywności dla dwóch grup badanych:
- Dzieci w wieku 7-12 lat.
- Młodzieży i dorosłych w wieku 13-60 lat.
Moxo to obiektywne i wiarygodne narzędzie wspierające diagnozę ADHD, mierzące rzeczywiste reakcje badanego i odnoszące je do norm, wyliczając wyniki dla każdego z podstawowych symptomów ADHD: zaburzeń uwagi (A), czasu reakcji (T), impulsywności (I) i nadaktywności (H). Badanie za pomocą testu Moxo wykonywane jest przez odpowiednio przeszkolonych specjalistów.
Diagnoza Różnicowa: Wykluczenia
Ostatnim elementem diagnozy ADHD jest diagnoza różnicowa, czyli suma zebranych informacji. Ma ona na celu wykluczenie innych przyczyn objawów, takich jak:
- Zaburzenia somatyczne (np. alergia, robaczyca, zatrucie ołowiem).
- Zaburzenia o charakterze neurologicznym (np. padaczka).
- Inne zaburzenia psychiczne jako pierwotna przyczyna objawów (np. Depresja, CHAD, Zespół Aspergera).
Diagnoza ADHD u dorosłych – wywiad DIVA-5
ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) nie jest wyłącznie zaburzeniem wieku dziecięcego. U wielu osób objawy utrzymują się także w dorosłości, choć często przybierają inną, mniej oczywistą formę. Trudności z koncentracją, impulsywność, problemy z organizacją czy chroniczne poczucie napięcia bywają mylone z cechami osobowości, stresem lub „brakiem samodyscypliny”.
W naszym centrum prowadzimy specjalistyczną diagnostykę ADHD u osób dorosłych, opartą na aktualnych kryteriach diagnostycznych oraz standaryzowanych narzędziach, w tym wywiadzie DIVA-5.
Kiedy warto zgłosić się na diagnozę ADHD?
Diagnostykę w kierunku ADHD warto rozważyć, jeśli od dłuższego czasu obserwujesz u siebie trudności, które:
- utrudniają codzienne funkcjonowanie,
- wpływają na pracę, naukę lub relacje,
- są obecne od wielu lat, często „od zawsze”,
- nie mają jednoznacznego wyjaśnienia.
Typowe objawy ADHD u dorosłych:
- trudności z koncentracją i szybkie rozpraszanie się,
- rozpoczynanie wielu zadań bez ich kończenia,
- wewnętrzny niepokój, napięcie, poczucie „ciągłego pędu”,
- impulsywność w wypowiedziach i działaniach,
- problemy z organizacją czasu i planowaniem,
- zapominanie o ważnych sprawach, gubienie przedmiotów,
- trudność w czekaniu, niska tolerancja frustracji,
- wybuchy złości lub emocjonalna chwiejność,
- poczucie, że „potencjał nie przekłada się na efekty”.
Jak wygląda diagnoza ADHD u dorosłych?
Proces diagnostyczny obejmuje:
- Konsultację z psychologiem: szczegółowy wywiad dotyczący aktualnych trudności, analiza historii rozwoju i funkcjonowania, zastosowanie standaryzowanych narzędzi diagnostycznych.
- Wywiad DIVA-5: jedno z najczęściej rekomendowanych narzędzi do diagnozy ADHD u dorosłych, zgodny z kryteriami DSM-5.
- Konsultację psychiatryczną: niezbędną do postawienia diagnozy medycznej, umożliwiającą omówienie dalszych form pomocy (farmakoterapia, psychoedukacja).
Na czym polega wywiad DIVA-5?
DIVA-5 (Diagnostic Interview for ADHD in Adults) to ustrukturyzowany wywiad kliniczny. Obejmuje:
- objawy deficytu uwagi,
- objawy nadpobudliwości i impulsywności,
- analizę objawów w dzieciństwie i w dorosłości,
- ocenę wpływu objawów na funkcjonowanie w różnych obszarach życia,
- ustalenie wieku pojawienia się pierwszych trudności.
Badanie ma formę rozmowy z psychologiem w spokojnym tempie. W razie potrzeby może uczestniczyć bliska osoba (partner, rodzic, rodzeństwo), co bywa szczególnie pomocne przy części retrospektywnej.
Jak przygotować się do wywiadu DIVA-5?
- spróbować przypomnieć sobie swoje funkcjonowanie w dzieciństwie i okresie szkolnym,
- zastanowić się nad trudnościami, które pojawiały się na różnych etapach życia,
- porozmawiać z bliską osobą, która zna Cię od wielu lat i może uzupełnić Twoje wspomnienia.
Wywiad trwa zazwyczaj od 60 do 120 minut, w zależności od indywidualnej sytuacji i liczby uczestników.
Co dalej po diagnozie?
Wynik wywiadu DIVA-5 jest interpretowany przez psychologa diagnostę. Do postawienia pełnej diagnozy oraz zaplanowania dalszego postępowania konieczna jest konsultacja z lekarzem psychiatrą. Na tej podstawie możliwe jest zaproponowanie:
- farmakoterapii,
- psychoedukacji,
- terapii psychologicznej ukierunkowanej na ADHD,
- wsparcia w zakresie organizacji, planowania i regulacji emocji.
